De oorlog in Irak: de noodzaak van multilaterale deelname aan de besluitvorming van de VN - Van IHEU-vertegenwoordiger van de Verenigde Naties
Dit is een kritieke periode voor de VN. Aan de basis van de discussie over de oorlog tegen Irak ligt een strijd om het bestuur van een wereldorde. Zal het unilateralisme van de VS, als belangrijkste supermacht, domineren – of zullen beslissingen multilateraal worden genomen, via de VN? De onenigheid binnen de Veiligheidsraad, maar ook binnen de wereldopinie, heeft zich met verbazingwekkende snelheid gemobiliseerd, waardoor de Amerikaanse halsstarrige haast naar oorlog is afgeremd.
De publieke opinie is groot voorstander van een effectieve VN, die de soevereiniteit behoudt, maar met belangrijke beperkingen. Het heeft lang geduurd voordat de wereld erkende dat de VN internationale steun hadden moeten krijgen om snel te kunnen reageren op de verschrikkingen van de genocide in Rwanda en Bosnië. Zonder de steun van haar machtigste leden ontbeerde de VN het vermogen om op te treden.
Als er ondanks de soevereiniteit misdaden tegen de menselijkheid plaatsvinden, moet humanitaire interventie gerechtvaardigd zijn. Gezien de vele tegenstrijdige belangen van haar lidmaatschap is de VN de enige instelling die legitimiteit kan toevoegen aan het beheer van complexe internationale crises. De oorlog tegen Irak is niet analoog
naar Rwanda en Bosnië.
Multilateralisme zorgt voor legitimiteit en mondiale steun, die de Verenigde Staten nodig hebben. De problemen zijn steeds vaker mondiaal. De verspreiding van ziekten, vluchtelingen, de opwarming van de aarde, schade aan het milieu, terrorisme en nucleaire proliferatie zijn problemen die in de toekomst zullen blijven achtervolgen. Ironisch genoeg vergroot de oorlogszuchtige retoriek van Amerika – de ‘as van het kwaad’ – alleen maar de angst voor Amerikaanse overheersing en stimuleert het de wens van landen om zichzelf te beschermen met kernwapens. Er zal actieve mondiale samenwerking nodig zijn voor de vele moeilijke problemen die ons te wachten staan. Deze samenwerking is afhankelijk van multilaterale deelname aan de besluitvorming. De VN is de enige plek waar dit kan gebeuren.
Naast de eisen van de onderhandelingen plannen de VN en haar verschillende organisaties momenteel de enorme taak om de humanitaire crisis het hoofd te bieden die onvermijdelijk volgt op een oorlog. De secretaris-generaal heeft gepleit voor 120 miljoen dollar voor de noodplanning. Mogelijk zijn er nog veel meer miljoenen nodig. Op dit moment hebben de VN-hulporganisaties een wanhopig tekort aan geld.
Het probleem is acuut. Het te verwachten aantal burgerslachtoffers is volkomen onvoorspelbaar. De diep verdeelde multi-etnische samenstelling van Irak voorspelt niet veel goeds voor het vermijden van chaos. Na elf jaar sancties is de Iraakse economie lamgelegd, waarbij ongeveer 11% van de bevolking voor hun voedsel volledig afhankelijk is van het VN-programma. Het programma gebruikt inkomsten uit olie om voedsel en medicijnen te kopen. Als oorlog de oliestroom verstoort, zal dit opnieuw een ernstig probleem worden. De VN meldt ook dat kindersterfte in Irak
is tweeëneenhalf maal zo hoog als in 1990.
Nu de oorlog uitbreekt, voorspelt de VN een bijzonder verschrikkelijke situatie voor kinderen, omdat de ondervoeding al hoog is. Eén miljoen kinderen onder de vijf jaar zijn chronisch ondervoed. Ongeveer vijf miljoen Irakezen hebben nu al geen toegang tot veilig water en sanitaire voorzieningen. Er wordt geschat dat de nasleep van de oorlog zou resulteren in minstens 2.6 miljoen vluchtelingen. Momenteel wordt verwacht dat het niveau van de voedselvoorziening niet langer dan zes weken zal duren vanaf het begin van de oorlog. Het drinkwater kan onmiddellijk worden beïnvloed. Tien miljoen mensen hebben misschien voedsel nodig.
De VN hebben ervaring met het coördineren van hulpinspanningen om een humanitaire crisis het hoofd te bieden. Wat de uitkomst ook mag zijn van het conflict tussen het preventieve unilateralisme van het Amerikaanse beleid en het multilateralisme van de Veiligheidsraad. het humanitaire werk van de VN zal worden voortgezet.
Sylvain en Phyllis Ehrenfeld
IHEU-vertegenwoordigers bij de VN
en de Nationale Dienstconferentie van de AEU