IHEU was vertegenwoordigd op een seminarie dat op 17 april 2007 in het Europees Parlement werd gehouden over evolutie en religieus fundamentalisme in het Europese onderwijs. Het seminar werd gezamenlijk georganiseerd door het Zweedse EP-lid Maria Carlshamre en de Zweedse Humanistische Vereniging. De belangrijkste sprekers waren de professoren Richard Dawkins en Steve Jones, die de pretenties van de creationisten op alomvattende wijze neerhaalden, en Wanda Nowicka uit Polen, die sprak over het steeds onderdrukkender regime in haar land. Het seminar werd georganiseerd als reactie op een seminar dat in oktober 2006 werd georganiseerd door een Pools lid van het Europees Parlement, waarbij sprekers beweerden dat recent wetenschappelijk bewijs aantoont dat mensen naast dinosaurussen leefden en dat onze kinderen worden gehersenspoeld door de evolutietheorie. Roy Brown sprak over de noodzaak om onze seculiere waarden te promoten als reactie op de fundamentalistische aanval.
Evolutie en religieus fundamentalisme op Europese scholen
Seminar in het Europees Parlement 17 april 2007
De politiek van waarden
De Verklaring van Brussel en het politieke belang ervan
Roy W.Brown
Mij is gevraagd om met u te praten over de Verklaring van Brussel en de relevantie ervan voor de kwestie van het religieus fundamentalisme in de Europese scholen.
U hebt vanochtend gehoord van twee van 's werelds belangrijkste exponenten van de biologische evolutie. Je hebt geleerd dat er geen wetenschappelijk debat bestaat over het feit van evolutie. Evolutie gebeurt. De Theorie van de evolutie gaat niet over of evolutie gebeurt maar ongeveer hoe het gebeurt. Maar waar we nu in Europa mee worden geconfronteerd, is een uitbreiding van wat we al in Amerika en in veel andere delen van de wereld hebben gezien: het demoniseren van de wetenschap en pogingen om wetenschap te vervangen door pseudowetenschap in de klas.
De bevordering van het onderwijzen van creationisme of zogenaamd ‘intelligent ontwerp’ als onderdeel van het wetenschapscurriculum is onderdeel van een veel bredere agenda. Het maakt deel uit van een politieke strijd tussen enerzijds een autoritaire poging om tegen elke prijs bepaalde religies te promoten, en anderzijds een verlangen om de seculiere principes en waarden van de Europese Verlichting hoog te houden. Je hebt van Wanda Nowicka gehoord hoe reproductieve rechten worden bedreigd door degenen die proberen hun eigen religieuze opvattingen aan iedereen op te leggen.
Het secularisme is de laatste tijd in Europa voortdurend onder vuur komen te liggen. Het is ten onrechte voorgesteld als gelijkwaardig aan atheïsme, als antireligieus en als een poging om religie van het publieke toneel te verbannen. Dit is volkomen misleidend. Secularisme is niet hetzelfde als militant atheïsme. Het impliceert niet dat religieuze gelovigen en hun leiders het zwijgen moeten worden opgelegd, maar het impliceert wel dat geen enkele specifieke overtuiging een bevoorrechte positie of bevoorrechte toegang tot de overheidsinstellingen mag hebben. Secularisme betekent neutraliteit op het gebied van religie en geloof: het bevoordeelt niemand en discrimineert niemand. Secularisme is in feite het Slechts garantie van vrijheid van godsdienst of levensovertuiging voor iedere burger.
Het is van cruciaal belang dat Europa zijn seculiere erfgoed en de waarden democratie, gelijkheid, individuele vrijheid en de rechtsstaat verdedigt – de waarden waarop onze beschaving is gebaseerd.
Zes weken geleden lanceerden we hier in het Europees Parlement de Verklaring van Brussel, een herformulering van de gemeenschappelijke waarden die ten grondslag liggen aan onze beschaving. De verklaring is nu ondertekend door duizenden gewone Europese burgers en door bijna 1000 vooraanstaande Europese leiders, waaronder eminente wetenschappers, academici, journalisten, schrijvers, religieuze en gemeenschapsleiders, verschillende Nobelprijswinnaars en politici uit het hele politieke spectrum en overal ter wereld. Europa, inclusief meer dan 80 leden van het Europees Parlement. We lanceerden de Verklaring van Brussel in de context van de aanloop naar de 50e verjaardag van het Verdrag van Rome, en van de gerapporteerde plannen om een Verklaring van Berlijn te publiceren als opmaat voor het openen van onderhandelingen over een nieuw Constitutioneel Verdrag voor Europa.
Er werd gemeld dat deze plannen “God terug in de Grondwet zouden brengen”, niet simpelweg door in de preambule lippendienst te bewijzen aan Europa’s veronderstelde joods-christelijke erfgoed, maar door religieuze leiders speciale toegang te verlenen om hun standpunten binnen de instellingen van de grondwet te promoten. Europeese Unie. Een dergelijke uitkomst zou antidemocratisch zijn. Alle Europese burgers hebben al gelijke rechten om hun mening te uiten via de stembus en via de media, inclusief internet. Iedereen kan deelnemen aan de markt van ideeën. Extra geprivilegieerde toegang voor bepaalde personen, hoe gerespecteerd en eminent ze ook zijn, zou het democratische proces kunnen ondermijnen.
Uiteindelijk was de uiteindelijke tekst van de Verklaring van Berlijn seculier, zonder enige vermelding van goden of religie. Sommige religieuze leiders waren ernstig teleurgesteld. De paus sprak over “de afvalligheid van Europa” en over “Europa dat zijn waarden prijsgeeft”. Maar de waarden van Europa zijn niet uitsluitend religieus, en ook niet die van één enkele religie. Europa als geheel is het al eeuwenlang niet eens geworden over één enkele reeks religieuze waarden, zoals we weten uit de oorlogen waarin religieuze meningsverschillen een rol hebben gespeeld. Ook voor religie hebben we geen speciale grondwettelijke bepalingen nodig. De absolute vrijheid van godsdienst of levensovertuiging wordt al gegarandeerd door het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens en de Fundamentele Vrijheden.
De Verklaring van Brussel is een verklaring van universele waarden, niet die van een enkele religie of cultuur. Veel religieuze instellingen blijven zich ongemakkelijk voelen bij sommige aspecten van de democratie en de mensenrechten. Sommigen verwerpen de gelijkheid van de seksen, en sommigen lijken onherstelbaar homofoob. Bovendien spreken religieuze leiders, wat ze ook beweren, niet noodzakelijkerwijs namens alle gelovigen in hun geloof. Waarom zou dan voorrang moeten worden gegeven aan hun meningen boven die van de Europese bevolking, of zelfs aan enige speciale overweging? Degenen die de islamitische, hindoeïstische, boeddhistische, katholieke, orthodoxe, protestantse of welke andere religieuze leer dan ook volgen, zijn vrij om dit in hun eigen leven te doen en zijn zelfs vrij om te bekeren. Maar het mag hun niet worden toegestaan, en nog minder aangemoedigd, om hun standpunten aan anderen op te leggen. Geen enkele religie mag zich bemoeien met het privéleven van anderen.
Dat brengt ons terug bij het onderwijs. In de Verklaring van Brussel bevestigen wij het recht van iedereen op open en alomvattend onderwijs. Onderwijs moet erop gericht zijn kinderen te leren nadenken en zelf antwoorden te vinden. Scholen mogen niet worden gebruikt voor indoctrinatie.
Ouders hebben zeker het recht om hun eigen waarden en religieuze overtuigingen aan hun kinderen over te dragen, maar staten zijn niet verplicht hen daarbij te ondersteunen. Staten hebben echter wel de verantwoordelijkheid om informatie en onderwijs te verstrekken over alle religies en wijdverbreide overtuigingen. Leren dat één religie waar is en alle andere onwaar, of dat één religie de enige aanvaardbare bron van waarden biedt, of religieuze overtuigingen als wetenschap presenteren, is geen onderwijs maar indoctrinatie.
We zijn verwikkeld in een waardenoorlog: een oorlog om de ziel van Europa. Als we voor welk geloof dan ook een speciale status aanvaarden, zullen we de weg vrijmaken voor conflicten voor de komende generaties. We hebben een samenleving nodig die de mensenrechten van iedereen respecteert, en die niet probeert deze in naam van religie te beperken. Onze waarden komen goed tot uiting in de Verklaring van Brussel. Ik zou er bij u allen op aan willen dringen, als u dat nog niet heeft gedaan, om uw steun te betuigen via de website: www.avisionforeurope.org.
Dank je.
Roy W. Brown is coördinator van het Comité voor een Visie voor Europa.