Deze week bereikte de wereldbevolking officieel zeven miljard mensen. Toch wijzen de prognoses van de Verenigde Naties (VN) er nu op dat de wereldbevolking tegen het einde van de eeuw tot 10 miljard zal zijn gestegen. De vraag waar we allemaal voor staan is: hoe goed kan onze wereld zich aanpassen aan 3 miljard extra mensen?
Het spreekt bijna voor zich dat de extra mensen afkomstig zullen zijn uit de armste landen die het minst in staat zijn om in de basisvoorzieningen te voorzien: water, voedsel, huisvesting en gezondheidszorg.
De drijvende kracht achter demografische veranderingen is het vruchtbaarheidscijfer , oftewel het aantal kinderen dat een vrouw naar verwachting in haar leven zal krijgen. De vruchtbaarheidscijfers dalen overal. De vorige prognose uit 2008 schatte de wereldbevolking op 9 miljard. In de armste landen, met hoge vruchtbaarheidscijfers, daalde de bevolking echter minder snel dan verwacht. Dit komt deels doordat Afrikaanse regeringen vrijwel niets deden om gezinsplanning te bevorderen of te ondersteunen. De bevolkingsgroei in sommige van deze landen is enorm. In Mali bijvoorbeeld zal de bevolking naar schatting groeien van 16 miljoen naar 20 miljoen in 2030. Malawi, een land met 15 miljoen inwoners nu, zou kunnen groeien tot 37 miljoen.
Om populaties te stabiliseren moet het vruchtbaarheidscijfer onder het “vervangingspercentage” van 2 komen, waarbij de populatie zichzelf reproduceert. Veel ontwikkelde landen, zoals Japan en het grootste deel van Europa, zitten ruim onder het vervangingsniveau en verliezen feitelijk hun bevolking, wat ook voor problemen kan zorgen.
Een cruciaal punt is dat kleine variaties in vruchtbaarheid op de lange termijn grote verschillen in de omvang van de bevolking kunnen veroorzaken. Als vrouwen bijvoorbeeld gemiddeld een half kind meer of een half kind minder krijgen, stijgt de verwachte bevolking in 2100 naar 16 miljard of daalt deze naar 6 miljard. Het feit dat kleine verschillen in vruchtbaarheid grote demografische gevolgen hebben, onderstreept het cruciale belang van de huidige acties voor de toekomst van de wereldbevolking. De demografische toekomst staat niet vast en demografie is geen lot. Van essentieel belang is: hoe pakken we dit ernstige probleem nu aan?
De sleutel tot het stabiliseren van de wereldbevolking ligt in de toestand en status van vrouwen. Gezinsplanning en de empowerment van vrouwen staan centraal. Ze kunnen enorm geholpen worden door lokaal opgeleide vrouwen die het belang van gezinsplanning onderwijzen, en de uiteindelijke uitkomst van dergelijk onderwijs in termen van mensenrechten en sociale rechtvaardigheid. De lessen zijn essentieel!
Vrouwen moeten de kinderen kunnen krijgen die ze willen, omdat dit deel uitmaakt van hun cultureel erfgoed. Het voorkomen van ongewenste zwangerschappen zal de moedersterfte met 25 procent verminderen en jaarlijks 150,000 levens van vrouwen en meisjes redden. Meisjes die naar school gaan, trouwen later en krijgen daardoor vaak minder, maar gezondere kinderen. Momenteel willen en hebben 200 miljoen vrouwen wereldwijd anticonceptie nodig, maar hebben geen toegang tot gezinsplanning. Dit komt door het gebrek aan opgeleide vrouwen in de regio die vrouwen kunnen leren hoe ze zwangerschap kunnen voorkomen ( bijvoorbeeld : geslachtsgemeenschap vlak voor en na de menstruatie is over het algemeen een veilige periode). Volgens VN-statistieken gebruikt driekwart van de getrouwde Amerikaanse vrouwen moderne anticonceptie, terwijl dit in Centraal-Afrika slechts zeven procent is.
Een eeuwige vraag is het vermogen van de planeet om een groeiende bevolking te ondersteunen. Is er voldoende voedsel, water en hulpbronnen? Kan de aarde de toegenomen milieustress aan? Door de huidige westerse levensstijl is de impact op het milieu van ieder mens in rijke landen veel groter dan in arme landen. Het probleem hier is niet de bevolking, maar het consumptiepatroon.
Een voorbeeld is de beschikbaarheid van voedsel. Momenteel is er genoeg voedsel om iedereen te voeden. In het oogstjaar 2009-2010 zou de graanproductie 11 miljoen mensen kunnen voeden. Toch lijden bijna een miljard mensen chronisch honger. Waarom? Een derde van het graan wordt geconsumeerd door huisdieren. Ruim een zesde gaat naar industriële producten zoals biobrandstof. Minder dan de helft van de graanproductie in de wereld voedt mensen. De wereld kiest ervoor om haar machines en huisdieren te voeden voordat ze haar mensen voedt.
Dr. Joel Cohen, hoogleraar populatiebiologie, heeft tientallen jaren besteed aan het onderzoeken van de vraag hoe de aarde de huidige capaciteit kan dragen. Hij concludeert dat de vraag met de huidige kennis niet kan worden beantwoord. Het hangt af van wat voor soort levensstijl we kiezen en, belangrijker nog, van de mogelijkheden van wetenschappelijke en technologische innovaties. In het verleden werd de voedselproductie bijvoorbeeld enorm vergroot door de groene revolutie. In de toekomst kan genetisch gemodificeerd voedsel een belangrijke rol spelen.
Dr. Cohen keek naar de vele schattingen van het draagvermogen van de aarde. Velen van hen lagen tussen de 8 en 16 miljard. De onzekerheden van de klimaatverandering en wetenschappelijke ontdekkingen kunnen dat allemaal veranderen. Het aantal mensen doet er wel toe, maar de manier waarop mensen hulpbronnen consumeren en gebruiken is belangrijker. Een grote uitdaging voor de toekomst is het drastisch verbeteren van de toestand van vrouwen, het vergroten van het bewustzijn van mannen, het uit de armoede halen van meer mensen en het verminderen van onze impact op de planeet. Dit zijn de oorzaken waar wij als humanisten achter zouden moeten staan.
–Dr. Woud- Ehrenfeld met Dr. Reba Goodman
Dr Ehrenfeld is een Internationale Humanistische en Ethische Unie vertegenwoordiger bij de Verenigde Naties. Dr. Goodman is lid van de afdeling Pathologie van Columbia University, NY, VS.