Humanisten hebben staten in de regio van de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE) opgeroepen om vrije media, het recht op vrije meningsuiting en het vertrouwen van het publiek te bevorderen, in het licht van terroristische dreigingen.
De Internationale Humanistische en Ethische Unie (IHEU) sprak op de Human Dimension Implementation Meeting (HDIM) 2018 in Warschau, tijdens een werksessie met Harlem Désir, de OVSE-vertegenwoordiger voor mediavrijheid. Het thema van de sessie was de vrijheid van de media en de bevordering van de veiligheid in de deelnemende OVSE-staten.
IHEU-vertegenwoordiger Tars Van Litsenborgh legde een verklaring af waarin hij staten in de OVSE-regio opriep om vrije media te garanderen – zoals gegarandeerd door het recht op vrije meningsuiting, dat de “vrijheid omvat om informatie te zoeken, te ontvangen en door te geven” – en om de maatschappelijke cohesie te versterken en het vertrouwen van het publiek versterken.
De HDIM-conferentie is Europa's grootste jaarlijkse mensenrechtenconferentie en brengt honderden overheidsfunctionarissen, internationale experts, vertegenwoordigers van het maatschappelijk middenveld en mensenrechtenactivisten samen om de implementatie van de OVSE-verplichtingen op het gebied van de mensenrechten te bespreken. De conferentie wordt georganiseerd door het OVSE-Bureau voor Democratische Instellingen en Mensenrechten (ODIHR).
De IHEU-verklaring volgt hieronder integraal:
Internationale Humanistische en Ethische Unie
OVSE-implementatiebijeenkomst van de menselijke dimensie 2018
(10 - 21 september 2018)
Werksessie 3: Vrijheid van de media
Vrije, onafhankelijke media zijn essentieel om gewone burgers te voorzien van de informatie die ze nodig hebben om beslissingen te nemen over hun toekomst en om hun regeringen ter verantwoording te roepen.
De persvrijheid is echter beperkt in een aantal lidstaten van de OVSE, waar het uiten van alternatieve standpunten en kritiek op de autoriteiten als een bedreiging wordt gezien . Onafhankelijke journalisten en mediaorganisaties worden gecensureerd of gedwongen tot zelfcensuur, waardoor de vrije stroom van informatie en discussie over zaken van publiek belang wordt beperkt.
Vaak worden deze beperkingen ingekaderd in de context van de noodzaak om de nationale veiligheid te bevorderen en terroristische belangen tegen te gaan.
Hoewel sommige staten beweren dat het beoogde doel van deze beperkingen het bevorderen van 'sociale harmonie' en het waarborgen van de veiligheid is, ondermijnen dergelijke maatregelen in werkelijkheid vaak de veiligheid en gelijkheid van individuen en de media. In sommige gevallen zijn mechanismen opgezet om content te identificeren en door te verwijzen naar internet- en socialemediabedrijven voor verwijdering. In andere gevallen worden wetten tegen godslastering, afvalligheid of terrorismebestrijding gebruikt om meningen of overtuigingen die op online fora worden geuit, te vervolgen. Humanistische en vrijdenkende journalisten, schrijvers en bloggers hebben hier met name onder geleden. Verontrustend is dat online uitingen, meestal via sociale media, ook kunnen leiden tot geweld door menigten in de offline wereld. De beveiliging van online activiteiten heeft nationale autoriteiten een ruime manoeuvreerruimte gegeven zonder deugdelijk toezicht.
Niet alleen is persvrijheid een te kostbare waarde om op te offeren, maar bovenal is persvrijheid een positieve bron voor het versterken van de maatschappelijke cohesie, het vergroten van het publieke vertrouwen en het verzoenen van respect voor mensenrechten als middel om de nationale veiligheid te bevorderen en de openbare veiligheid te verbeteren.
Zoals de OVSE-vertegenwoordiger voor de mediavrijheid heeft opgemerkt, zijn beperkingen op basis van niet-gedefinieerde termen als ‘extremisme’, ‘opruiing’ of ‘terrorisme’ zeer problematisch en moeten ze worden vermeden. Als positieve maatregel raden wij aan dat OVSE-deelnemende staten het Rabat-actieplan van de VN raadplegen over het verbod op het propageren van nationale, raciale of religieuze haat die aanzet tot discriminatie, vijandigheid of geweld.
Georganiseerd terrorisme is een vloek voor de hele beschaafde samenleving. Maar we kunnen het niet laten gebruiken als excuus voor staten die kritische media het zwijgen op willen leggen of de kostbare rechten willen uithollen die we proberen te beschermen in het licht van dergelijk terrorisme.