Naar aanleiding van de oproep van het VN-Mensenrechtencomité om input te leveren op ontwerp-algemene opmerking nr. 38 over artikel 22, heeft Humanists International onlangs een bijdrage ingediend waarin vier tekortkomingen in het ontwerp-algemene commentaar worden benadrukt. Hiermee sluit Humanists International zich aan bij diverse andere maatschappelijke organisaties die hun input aan het Comité hebben voorgelegd.
De reactie van Humanists International , die werd aangevuld met input van ons wereldwijde netwerk van lidorganisaties, richtte zich op vier concrete problemen met de tekst zoals die er nu uitziet. Ten eerste ontbreken in het ontwerp van het Algemeen Commentaar expliciete verwijzingen naar 'geloof' in de hele tekst, wat gevolgen heeft voor humanisten, atheïsten, agnosten en andere niet-religieuze individuen en gemeenschappen wier mogelijkheden om het recht op vrijheid van vereniging uit te oefenen al op tal van manieren worden beperkt. De reactie legt verder uit dat in het ontwerp van het Algemeen Commentaar duidelijk moet worden gemaakt dat beperkingen op het recht op vrijheid van vereniging niet mogen worden gebruikt om het recht op vrijheid van godsdienst of overtuiging te ondermijnen, met name voor religieuze minderheden, en dat gelijke behandeling van religieuze organisaties en hun niet-religieuze tegenhangers moet worden gewaarborgd – waarbij de staten die partij zijn bij het verdrag een positieve verplichting hebben om soortgelijke organisaties op een vergelijkbare manier te behandelen.
Ten tweede benadrukte het voorstel de toenemende instrumentalisering van het recht op vrijheid van vereniging, en het mensenrechtensysteem in bredere zin, door anti-mensenrechtenactoren, -groepen en -bewegingen die het internationale mensenrechtensysteem willen ondermijnen door de taal van de mensenrechten te gebruiken. Humanists International stelde dat antidemocratische verenigingen niet mogen worden toegestaan internationale mensenrechtenbescherming te instrumentaliseren om antidemocratische doelen na te streven, en adviseerde het Comité expliciet te vermelden dat artikel 5 van het ICCPR van toepassing is wanneer beperkingen worden opgelegd aan verenigingen waarvan het doel of de activiteit de vernietiging van de rechten van anderen is, en dat een contextuele beoordeling in overeenstemming met het Actieplan van Rabat inzake het verbod op het aanzetten tot nationale, raciale of religieuze haat die aanzet tot discriminatie, vijandigheid of geweld, cruciaal is.
Humanists International benadrukte verder de lacune in de richtlijnen over wanneer het gepast is om actie te ondernemen tegen individuen in plaats van tegen verenigingen. Het ontwerp van de algemene reactie stelt voor om de dominante boodschap van een vereniging te bepalen om een dergelijke beoordeling te kunnen maken. Momenteel bestaat er geen jurisprudentie over de dominante boodschap van een vereniging met het oog op het bepalen van beperkingen op de vrijheid van vereniging. In het voorstel wordt betoogd dat de dominante boodschap van een vereniging, met name wanneer deze wordt gebruikt om te bepalen of actie kan worden ondernomen tegen individuele leden of de vereniging als geheel, een zorgvuldige juridische beoordeling moet zijn. Bij gebrek aan een dergelijke juridische norm hebben staten die partij zijn bij het ICCPR een ruime discretionaire bevoegdheid en kunnen zij dit als een feitelijke beoordeling beschouwen, waardoor de rechten van het ICCPR in gevaar komen. Het Rabat-plan behandelt de kwestie van het bepalen van de dominante boodschap niet direct, maar de richtlijnen voor contextuele beoordeling en de zesdelige drempeltoets kunnen als illustratie dienen.
Ten slotte, met betrekking tot de kwestie van transnationale repressie , die ontstaat wanneer regeringen de nationale grenzen overschrijden om individuen in andere landen te dwingen, te controleren en het zwijgen op te leggen met behulp van een breed scala aan methoden (variërend van digitale surveillance tot executies buiten het grondgebied), stelde Humanists International dat het ontwerp van het algemene commentaar expliciet de positieve en negatieve verplichtingen van zowel de staten van herkomst als de gastlanden moet erkennen, en ervoor moet zorgen dat het in overeenstemming is met de zich ontwikkelende internationale mensenrechtenjurisprudentie inzake transnationale repressie en migratie (TNR). Humanists International benadrukte de bedreigingen waarmee mensenrechtenverdedigers en "humanisten in gevaar" worden geconfronteerd en beval een sterkere formulering aan die de evoluerende en steeds schadelijkere aard van TNR weerspiegelt.
Humanists International verwelkomde het ontwerp van het Algemeen Commentaar van het Comité voor de Mensenrechten en de mogelijkheid om bij te dragen aan de uitwerking ervan. Het voorstel sluit aan bij het beleid van Humanists International, dat zich sinds de oprichting in 1952 inzet voor de verdediging en versterking van de bescherming van mensenrechten. Deze aanbevelingen delen het doel om ervoor te zorgen dat het recht op vrijheid van vereniging voor iedereen wordt beschermd, en tegelijkertijd te voorkomen dat dit recht wordt misbruikt door mensenrechtenactivisten en staten die hun internationale verplichtingen ontduiken.
Uitgelichte foto door Xabi Oregi via Pexels
Samen kunnen we nog meer doen om humanistische waarden te promoten en mensenrechten te verdedigen. Word lid van Humanists International als lidorganisatie of word een individuele supporter in uw eigen recht.