OVSE Supplementary Human Dimension Meeting (SHDM) III over vrijheid van religie of levensovertuiging: de rol van digitale technologieën en actoren uit het maatschappelijk middenveld bij het bevorderen van dit mensenrecht voor iedereen
Schriftelijke indiening van Humanists International
9-10 november 2020
Dit jaar zijn een aantal ultraconservatieve, populistische regeringen in de OVSE-regio doorgegaan met het terugdringen van de fundamentele mensenrechten, waarbij ze gebruik hebben gemaakt van religieuze argumenten om hun zaak te ondersteunen.
Verschillende rechts-populistische leiders dringen aan op een terugkeer van religie naar de publieke sfeer en op een brede acceptatie van hun dogmatische, anti-mensenrechtenvisie op de vrijheid van religie of levensovertuiging. Hoewel het de Verenigde Staten onder de regering-Trump zijn die de aanklacht hebben geleid om de vrijheid van godsdienst of levensovertuiging te herdefiniëren als een ‘onvervreemdbaar recht’, hebben anderen de opvatting aangenomen dat het een recht is dat in de eerste plaats bestaat om een alternatieve moraal te versterken die gebaseerd is op “ traditionele familiewaarden” en “authentieke” nationale culturen, met uitsluiting van gender- en seksuele minderheden, asielzoekers en migranten.
In oktober publiceerden 33 landen, waaronder de OSCE-leden Belarus, Hongarije, Polen en de Verenigde Staten van Amerika, de niet-bindende "Geneefse Consensus" [1] . Dit is een overduidelijke poging om fundamentele reproductieve rechten te ondermijnen door de enggeestige opvatting te hanteren, ingegeven door religie en niet door mensenrechten, dat abortussen het 'recht op leven' van het ongeboren kind schenden, terwijl ze tegelijkertijd seculiere taal gebruiken die suggereert dat hun doel is om "de gezondheid van vrouwen te beschermen". [2]
Een ander treffend voorbeeld van de nationalistisch-populistische toe-eigening van religie ten dienste van hun bredere nationalistische project is de tegenreactie op het Verdrag van Istanbul. Door middel van desinformatie, populistische retoriek en een beroep op de christelijke en islamitische moraal hebben OVSE-staten zoals Turkije, Hongarije, Bulgarije, Polen en Slowakije [3] het Verdrag herformuleerd als een sinistere poging van liberalen om hun ‘genderideologie’ – een conservatieve term voor LGBTI-rechten, reproductieve rechten en het idee dat gender los moet staan van biologisch geslacht – op te leggen aan onwillige staten. In verband hiermee zijn in heel Europa genderstudiesprogramma's aan universiteiten systematisch ontmanteld en zijn academici lastiggevallen, wat heeft geleid tot een afnemende ruimte voor vrijheid van meningsuiting, academische vrijheden en kritisch denken in het algemeen. [4]
De term ‘genderideologie’ is misschien wel door de Heilige Stoel bedacht, maar de strategie om er angst omheen te zaaien is niet langer alleen een religieuze kwestie. [5] Het maakt deel uit van een bredere politieke campagne tegen democratie, mensenrechten en vrijheden in Europa. Om hiertegen weerstand te bieden, moeten staten en activisten uit het maatschappelijk middenveld in alle contexten een op mensenrechten gebaseerd begrip van het recht op vrijheid van godsdienst of overtuiging herbevestigen. Dat wil zeggen: vrijheid van godsdienst of overtuiging eindigt waar discriminatie begint. [6]
eindnoten
[1] https://www.hhs.gov/sites/default/files/geneva-consensus-declaration-english.pdf
[2] Daarentegen is, zoals gesteld in het algemene commentaar 36 van het Comité voor de mensenrechten over het recht op leven, toegang tot veilige abortusdiensten een mensenrecht.
[3] https://ijrcenter.org/2020/08/06/turkey-poland-consider-leaving-istanbul-convention-on-violence-against-women/
[4] https://www.aaup.org/article/gender-studies-and-dismantling-critical-knowledge-europe#.X5lUKoj7TIU
[5] Kuhar, Roman, en David Paternotte, Anti-gender campagnes in Europa: mobiliseren tegen gelijkheid (2017, Rowman en Littlefield).
[6] Rapport van de speciale rapporteur inzake vrijheid van godsdienst of geloofsovertuiging, vrijheid van godsdienst of geloofsovertuiging en gendergelijkheid , 27 februari 2020, A/HRC/43/48
'ForRB, populisme en anti-genderbewegingen' , Humanists International