(ook bekend als ‘The Amsterdam Declaration’), uitgeroepen door de Algemene Vergadering van Humanists International in 2022, ter vervanging van de Amsterdam Declaration van 2002.
Humanistische overtuigingen en waarden zijn zo oud als de beschaving en hebben een geschiedenis in de meeste samenlevingen over de hele wereld. Het moderne humanisme is het hoogtepunt van deze lange tradities van redeneren over betekenis en ethiek, de bron van inspiratie voor veel van ‘s werelds grote denkers, kunstenaars en humanisten, en is verweven met de opkomst van de moderne wetenschap.
Als mondiale humanistische beweging proberen wij alle mensen bewust te maken van deze essentiële kenmerken van het humanistische wereldbeeld:
1. Humanisten streven ernaar ethisch te zijn
Wij aanvaarden dat moraliteit inherent is aan de menselijke conditie, geworteld in het vermogen van levende wezens om te lijden en te bloeien, gemotiveerd door de voordelen van helpen en niet schaden, mogelijk gemaakt door rede en mededogen, en dat er geen bron buiten de mensheid nodig is.
Wij bevestigen de waarde en waardigheid van het individu en het recht van ieder mens op de grootst mogelijke vrijheid en volledig mogelijke ontwikkeling, verenigbaar met de rechten van anderen. Met het oog op deze doeleinden ondersteunen wij vrede, democratie, de rechtsstaat en universele wettelijke mensenrechten.
Wij verwerpen alle vormen van racisme en vooroordelen en de onrechtvaardigheden die daaruit voortkomen. In plaats daarvan proberen wij de bloei en gemeenschap van de mensheid in al haar diversiteit en individualiteit te bevorderen.
Wij zijn van mening dat persoonlijke vrijheid gecombineerd moet worden met een verantwoordelijkheid jegens de samenleving. Een vrij mens heeft plichten tegenover anderen, en wij voelen een zorgplicht tegenover de hele mensheid, inclusief toekomstige generaties, en daarbuiten tegenover alle bewuste wezens.
We erkennen dat we deel uitmaken van de natuur en aanvaarden onze verantwoordelijkheid voor de impact die we hebben op de rest van de natuurlijke wereld.
2. Humanisten streven ernaar rationeel te zijn
Wij zijn ervan overtuigd dat de oplossingen voor de problemen van de wereld liggen in de menselijke rede en actie. Wij pleiten voor de toepassing van wetenschap en vrij onderzoek op deze problemen, waarbij we bedenken dat hoewel de wetenschap de middelen verschaft, menselijke waarden de doeleinden moeten bepalen. We proberen wetenschap en technologie te gebruiken om het menselijk welzijn te verbeteren, en nooit op ongevoelige of destructieve wijze.
3. Humanisten streven naar vervulling in hun leven
We waarderen alle bronnen van individuele vreugde en vervulling die geen ander schade berokkenen, en we geloven dat persoonlijke ontwikkeling door het cultiveren van een creatief en ethisch leven een levenslange onderneming is.
We koesteren daarom artistieke creativiteit en verbeeldingskracht en erkennen de transformerende kracht van literatuur, muziek en de beeldende en podiumkunsten. We koesteren de schoonheid van de natuurlijke wereld en haar potentieel om verwondering, ontzag en rust te brengen. Wij waarderen individuele en gemeenschappelijke inspanning op het gebied van fysieke activiteit, en de ruimte die dit biedt voor kameraadschap en prestatie. Wij waarderen de zoektocht naar kennis en de nederigheid, wijsheid en inzicht die deze schenkt.
4. Het humanisme komt tegemoet aan de wijdverbreide vraag naar een bron van betekenis en doel als alternatief voor dogmatische religie, autoritair nationalisme, tribale sektarisme en zelfzuchtig nihilisme
Hoewel we geloven dat toewijding aan het menselijk welzijn tijdloos is, zijn onze specifieke meningen niet gebaseerd op voor altijd vastgelegde onthullingen. Humanisten erkennen dat niemand onfeilbaar of alwetend is, en dat kennis van de wereld en van de mensheid alleen kan worden verworven door een voortdurend proces van observatie, leren en heroverwegen.
Om deze redenen proberen wij onderzoek niet te vermijden, noch proberen wij onze visie aan de hele mensheid op te leggen. Integendeel, we zijn toegewijd aan de onbelemmerde expressie en uitwisseling van ideeën, en proberen samen te werken met mensen met verschillende overtuigingen die onze waarden delen, allemaal met het oog op het opbouwen van een betere wereld.
Wij zijn ervan overtuigd dat de mensheid het potentieel heeft om de problemen waarmee wij worden geconfronteerd op te lossen, door middel van vrij onderzoek, wetenschap, sympathie en verbeeldingskracht ter bevordering van de vrede en de menselijke bloei.
Wij roepen iedereen die deze overtuigingen deelt op om zich bij ons aan te sluiten bij deze inspirerende onderneming.
'Verklaring van het moderne humanisme', Humanists International, Algemene Vergadering, Glasgow, Verenigd Koninkrijk, 2022